یه روزی یه بارونی میاد و این کثیفی رو از اینجا پاک می کنه

حتمن شما هم اين گفته "رابرت دنيرو" را در فيلم راننده تاكسي به ياد داريد؟ او شب در حال رانندگي وقتي كه خيابان هاي كثيف نيويورك و مردم مست اطرف را نگاه مي كند با آن حالت خاص خودش مي گويد:

« یه روزی یه بارونی میاد و این کثیفی رو از اینجا پاک می کنه »

اين جمله ‏تكه‏اي از گفتگوي " پينكاري " خداي خدايان با " آناهيتا " الهه آبهاي روان را به ياد من آورد.

آناهيتا به سوي باديه‏ها بنگر، بدانجا كه نيمروز گرم نفس را مي‏پژمراند.

نگاهي به آستانه كوهستانها بينداز كه سبوهاي لبريز از شراب،

تاكستانها را بر گرده خويش مي‏كشند.

و به سواحل نيلگون كه چشمان دوربين دريازدگان از پرتو مرواريدهاي درخشان منور گشته است.

هان اي شوش دروازه‏هاي گرانسنگ خويش را بگشا...

آنك بايد هلهله‏ي لوليان را پذيرا باشي

وقتست كه باران زمردين آناهيتا غبار از ديوارهايت بزدايد تا شادابي خويش را بازيابي كه در طالع تو بسيار چيزها مي‏بينم.

با خود مي‏انديشم كه: چه باران سيل‏آسايي لازمه تا دور و بر ما را پاك كنه از اين همه لودگي و آلودگي.

انسان انسانيت  را از كف داده؟!!

در كنارديگران زيستن يا براي ديگران زيستن؟

رفتارهاي به ظاهر بزرگانه كه ناشي از زنده‏گي شرطي‏ست!!

چندي پيش براي يك نشست كاري به مركز رفته بودم و در آن مراسم با همكاراني كه فقط بوسيله تماس تلفني و مكتوبات با آنها در ارتباط بودم آشنا شدم. اين مراسم سه روز به طول انجاميد و همه ي حضار مي‏بايست مانند اردوي تيمهاي ملي، تمام وقت را به همراه گروه در هتل مي‏ماندند و مطابق برنامه تنظيم شده رفتار مي‏نمودند. من از ابتداي حضور خود در آن فضاء تا اجراي مراسم اصلي شاهد حركات و رفتارهايي بودم كه بشكل فزاينده‏اي همه گير شده بود! متاسفانه حركاتي كه صرفن براي خوشايند ديگران (بخصوص مديران ارشد) سر ميزد از سوي كساني بود كه خود دست كم ده‏ها مهندس ،كارمند و تكنسين را مديريت مي‏نمودند!! اشخاص بالغي كه احتمالن نزد برخي افراد به عنوان الگو پذيرفته شده بودند!! ايشان ساده‏ترين حركات خود را بر مبناي اين اصل تنظيم كرده بودند كه :آيا مورد تائيد مديران قرار خواهد گرفت يا نه؟! از نظر برخي از آقايان گردش رفتن، خوابيدن (شايد هم خواب ديدن)،غذا خوردن،حمام رفتن،فيلم تماشا كردن با دوستان گپ زدن و هر آنچه يك انسان در مراوده با ديگران ملزم به رعايت آنهاست در صورتي مثبت ارزيابي مي‏شدكه مورد تائيد مديران ارشد واقع شده باشند. باقي قضايا براي ايشان اهميت چنداني نداشتند. چنين حركاتي از كساني سر مي زد كه هر كدام پدر يك خانواده لقب گرفته بودند!!!

‏ به ياد آوردم كه: "  اي انسان با خود چه كردي "  

شرطي شدن زنده‏گي و دنبال كردن پاره‏اي از اخلاقهاي ديگران‏پسند( و اغلب نيازمند انقراض )، در بسياري مواقع انسان را از دست زدن به رفتارهاي محبت آميز و درست كه از درون نيز به آنها اعتقاد دارد،باز مي‏دارد. شايد براي برخي از ما پيش آمده باشد كه فرزندمان در پارك يا خيابان از ما مي‏خواهد تا او را دنبال كنيم و در شادخوئي او مشاركت كنيم. او با چنان هيجاني درخواست خود را مطرح مي‏كند كه نه گفتن به آن (به نظر من) از غيرممكن‏ها به نظر مي‏رسد. اما پدر با يك مكث و تفكر بزرگ معابانه و اين استدلال كه من با اين سن و سال اگر اين بچه را دنبال كنم ،مردم چه مي‏گويند؟ به راحتي فرضيات زنده‏گي شرطي را به درخواست كودك عزيزش ترجيح مي‏دهد!! يا اينكه به دفعات ديده يا شنيده‏ايم كه افراد در ابراز علاقه و نثارعشق نسبت به همسر خود نزد جمع ابا دارند و آن را كسر شان دانسته و از اينكه نكند مورد تمسخر و يا سرزنش خاله زنكانه قرار گيرند، از اين كار خودداري مي نمايند!!. واقعن اين نگرش از كجا ناشي مي‏شود؟

چرا در پاره‏اي اوقات كه رفتار‏هاي مثبتي را در فيلم و يا بطور واقعي مي‏بينيم، در درون احساس خوشايندي به ما دست مي‏دهد، ولي آنگاه كه پاي عمل خودمان به ميان مي‏آيد با ترديد و مكث زياد تصميم مي‏گيريم؟ اين كلمه‏ي بزرگسال و خرد سال براي چيست؟ چرا با كمي تعمق كودكي خود و احساسمان را از آن همه نه شنيدن به ياد نمي‏آوريم ؟اين چه حسي است كه بيش از عواطف درون، خارج از اراده ما نقش بازدارنده‏اي را به ما تحميل مي‏نمايد؟ چگونه است كه در دوران پيش از ازدواج (دوران عاشقي) خيلي راحت در حالي كه بستني مي‏خوريم با يار خود در خيابان قدم زنان زيباترين كلمات را نثار يكديگر مي‏نمائيم، اما همين كه ازدواج نموديم، حاضر نيستيم ظرف بستني را هم در خيابان به دست بگيريم؟

اين ناشي از شرطي شدن زنده‏گي است. ما براي اينكه در باور خود مورد احترام و توجه مردم باشيم، سعي مي‏كنيم دست به رفتارهائي بزنيم كه مبادا از نظر آنها فردي بدون رعايت فاكتورهاي اجتماعي فرض شويم!! در صورتي كه در اطراف ما هستند افرادي كه ضمن رعايت اخلاق و ادب اجتماعي، راحت زنده‏گي مي‏كنند و نگاهشان به دهان ديگران نيست تا مطابق خوي آنها رفتار كنند.

ما آموخته‏ايم كه به عنوان بزرگتر ، مرد خانه ، مادر بچه ها و يا رئيس اداره وقتي وارد محيطي خاص شديم همه به احترام ما از جا برخيزند و به ما سلام دهند، اگر يك بار اين اتفاق نيافتد، چه حالي به ما دست مي‏دهد. آيا احساس بي‏احترامي مي‏كنيم ، آيا فكر مي‏كنيم كه خطائي از ما سر زده كه  ديگران نسبت به ما چنين واكنشي را نشان داده‏اند و ... اين افكار ناشي از شرطي شدن انسان است كه با قرار دادن خود در چهارچوبي محدود، تمام رفتارهايش را جهت خوشايند ديگران كنترل نمايد. چنين انتخابي چگونه ملكه ذهن بشر مي‏شود؟ از چه زماني ما دربرابر پذيرش اين شرطها خود را تسليم مي‏كنيم؟

با سعي نمودن در مرمت ضعـفهامان مي‏توانيم خود را اصلاح كنيم، اما بايد به ياد داشته باشيم كه با تظاهر راه به جائي نخواهيم برد. اگر حقيقتِ شخصيت خود را ارائه دهيم بهتر از زدن ماسك دروغين بر شخصيت خود است. تا چه زماني مي‏توان نقش غير حقيقي خود را نزد ديگران به بازي گرفت؟ اين كه به نظر ديگران اهميت دهيم و فاكتورهاي خوب و بد را نزد آنها مهم برشماريم بد نيست- اما بايد بين احترام به نظرات ديگران و پذيرش بي چون و چراي نظراتشان تفاوت قائل شويم. با ديگران زنده‏گي كردن جدا از براي ديگران زنده‏گي كردن است. اهميت بيش از حد به انتظارات ديگران ما را تا جائي پيش خواهد برد كه هيچ اراده‏اي براي پاسخ به نيازهاي شخصي‏مان باقي نمي‏گذاريم و اين معضل باعث مي‏گردد زماني كه به خود مي‏آئيم (اگر دير نشده باشد) متوجه شويم با اهميت ترين بخشهاي زنده‏گي‏مان، مانند ارتباط خانوادگي تا شخصي ترين آنها چون لباس پوشيدن مطابق سليقه ديگران شكل يافته است.

اگر نويسنده هستيم،شرطي شدن ما را به آن سمتي مي‏كشاند كه براي ديگران قلم بزنيم ! اگر نوازنده هستيم براي دل ديگران بنوازيم و ... اين يعني سردرگمي شخصيتي. همواره بايد سعي نمود اخلاقها و سنتهاي غلطي كه در پيرامون‏مان باب شده‏اند را اصلاح نمائيم. فاكتورهاي مثبت آنها را گل‏چين كرده و موارد منفي را به دست فراموشي بسپاريم. بايد خود را از قفس اگرها و چه مي‏گويندها رها كنيم و ضمن رعايت آداب اجتماعي ،آنگونه كه مي‏انديشيم زنده‏گي كنيم نه آنگونه كه ديگران مي‏انديشيند و مي‏خواهند. همان ديگراني كه گاه براي مهم ترين احساسات ما و حتي مشتركات ما با خانواده‏مان كمترين ارزشي قائل نيستند.

بزرگ‏داري ديگر از بزرگي

(براي جاودانگي استاد آ بهمن علاءلدين)

سالي ديگر و سالگردي ديگر، دگر سالي نخواهيم داشت كه با لبخند و آواز از آبان‏اش گذر كنيم.

به جستجو نمي‏پردازم، بلكه دست دراز مي‏كنم به سوي صدها صدا اثري كه در گنجه‏اي قديمي چون خاطرات من با تكيه بر هم صف بسته‏اند. با دست پر دست پس مي كشم.

و به فشار دكمه‏اي نواي دلنشيني از سالهاي قد كشيدن در خويش شناسي‏ام بر گوشهام منت مي‏گذارد.

تو مي‏خواني و مي‏افشاني همه آن عشق بهانه‏ها و كلماتي كه سالها در پيش رويمان گم كرده

مي پنداشتيم.

تو مي‏‏خواني چون معلمي حروف الفباء را و مي ‏آموزي ،تا بدانيم چگونه خويش را تلفظ كنيم.

همه آن سالها تو كاويدي و بيرون كشيدي تكه‏هاي دورمانده از زبان‏مان را- و ما چون كندترين محصلان كلاس در گاه نوشتن ،از تو مي خواستيم تا باز تكرار كني كلمات ازياد رفته‏مان را.

اي نقاش كلمات كهنه در نو آوازي و اي بزرگ لحظات خويش گذر،آنقدر گذاشته‏اي،تا نسلي با خود زمزمه كند زباني را كه عاشقانه‏اش نمودي. در گذر بي‏عشقي و جراحي لهجه‏ها، زبان را به تيغ خوش‏خوان تو مي‏سپاريم تا گاه اشك ريختن آباني ،بختياري باقي مانده باشيم.

حال براي كه مي‏خواني آخرين نت ‏هاي بازگو نكرده‏ات را؟ بر ميداني كه آن دلبران در پيشواز تو گرفته‏اند اينك قدم بر جائي گذاشته‏اي كه شيران بي‏تكرار زاگرس سالها به انتظار شنيدن تو چشم بر زمين دوخته بودند.

 اينك نوبت ماست تا چشم به آسمان بدوزيم.

و تا هميشه زمين و آسمان بختياري چشم به راه توست.